Bu yazımızda tüp bebek tedavisi kararı alan çiftlere A'dan Z 'ye tüp bebek tedavisi öncesi ve sırasında nelerle karşı karşıya gelebilecekleri ve süreç hakkında bilimsel anlaşılabilir bilgilere yer verilmiştir. 

çiftlerin alacakları ilaç tedavisi kadar yaşam şekilleri beslenme gibi birçok alışkanlıkları da başarıyı etkilemektedir. 

Bu nedenle tüp  bebek tedavisi düşünen veya kararı alan her çiftin bu yazıyı okumasının faydalı olacağını düşünüyorum.

Tüp bebek tedavisi sonrası başarılı pozitif bir sonuç hastanın, doktorun ve tüp bebek ekibinin ortak dileğidir. Hepimizi çok mutlu edecektir.

Diğer yandan negatif olumsuz bir tüp bebek sonucu da yaşamın sonu değildir. Bir yandan güzel bir netice için umudumuzu yitirmez iken diğer yandan olumsuz bir sonucunda olabileceği bunun telafisi olmayan bir son olmadığınında akılda tutulması gerekir.

Unutulmamalıdır ki;

Tüp bebek Tedavisinin sağlık üzerine kalıcı bir etkisi yoktur.

Tedavinin en büyük olumsuzluğu gebe kalamama sorunu yaşayan hastanın tedavinin başlaması ile gebe kalamama korkusunun artması ve bunun anksiyete stress  depresyon gibi ruhsal sorunlara neden olmasıdır.

Yaşanan bu durum hem genel sağlığı hemde tüp bebek başarısını olumsuz etkilemektedir.

Yapılan iğne tedavileri ultrason kontrolleri yumurta toplama transfer işlemi mutlaka zahmetli bir süreçtir.  

Harcanan zaman emek para ve en önemlisi umutlar cok değerlidir ancak bunlar herseyde değildir.

Gebeliğin oluşması şüphesiz hepimizi hastalar kadar çok mutlu eder ancak istenilen sonucunda alınmaması durumunda hersey bitmiş değildir. Hiç birşey tedavi öncesinden daha kötü değildir.

Tabi ki harcanan zaman ve para önemlidir. Ama yerine bir şekilde konabilir. Telafisi mümkündür.

Bunları düşünerek yaşama küsmek depresyona girmek ve sağlığın kaybolmasının telafisi mümkün değildir.

Tedavi sürecinde büyüklerin, çevrenin büyük baskısı olması nedeniyle tedavinin herkesle paylaşılmaması daha doğru olacaktır.

İstenilen sonuç elde edilmediğinde hastaların düşündüklerinden biri de yakın çevresine nasıl açıklama yapacağıdır.

Aslında bu konu çiftin özelidir. Kimseyi ilgilendirmez. Yakın çevre büyüklerin üzüntüsünün en büyük nedeni de hastanın üzülmesidir. Bu kısır döngüye girmemek için tedavinin çok dillendirilip paylaşılmaması daha doğrudur.

Diğer yandan ilaçlara bağlı vücutta nadiren değişiklikler olabilir.

Bunlar şişkinlik sivilcelenme ödem ve nadiren alerjik durumlardır.

Daha da nadir olarak ilacın dozuna bağlı olarak yumurtalıkların fazla uyarılması – karında sıvı birikmesi ( OHSS ) durumu karşımıza çıkabilir.  Eski zamanlarda yaşamı tehdit edebilen bu durum embriyo dondurma tekniklerinin ilerlemesi ile günümüzde çok nadir olarak ciddi boyutlara ulaşmaktadır.

Hafif düzeyde yumurtalıkların aşırı uyarılması ozellıklle polikistik over hastalarında beklenen bir durumdur.

Umarım tüp bebek tedavisi öncesi yapılması bilinmesi gerekenleri ayrıntılı açıkladığım bu yazı  tüp bebek tedavisi kararı alan tüm çiftlere yardımcı olur ve ilk denemede mutlu sona ulaşmalarına katkı sağlar.

Op Dr Zeki SALAR

Tüp Bebek Nedir? Tüp bebek Nasıl olur?

Tüp bebek tedavisi bebek istemi olan çiftlerde uygulanabilen diğer bir yöntemdir.

Tıbbi olarak  IVF ( in vitro fertilizasyon)  şeklinde adlandırılır. IUI ( aşılama) yöntemine göre daha yüksek bir başarı şansına sahip olsa da her zaman gebelik imkanı sağlamayabilir.

Aşılama işleminde sperm ile yumurta hücresinin tüp(kanal) içerisinde karşılaşması ve spermin yumurta ile birleşerek döllenmenin oluşması şansa bağlı, kendiliğinden doğal olarak gerçekmekte iken tüp bebek tedavisinde bu işlem mikroskop altında laboratuarda gerçekleştirilir. Ancak yine de en iyi koşullarda, en iyi merkezlerde dahi başarı %50 leri geçmemektedir.

Yeterli sayıda yumurta üreten ve 39 yaşından küçük yaştaki 10 kadın tüp bebek tedavisine başlasa 3 kez tüp bebek denemesi sonrası 8’i hamile kalabilir. Bunun anlamı 3 tüp bebek denemesi sonrası %80-90 gebeliğin mümkün olmasıdır.

Buna karşılık 39 yaşından büyük kadınlarda özellikle yumurtalık rezervinin azaldığı durumlarda bu oran 10 kadından 2- 3 e kadar azalır.

Aşılama tedavisinden diğer farkları tüp bebek tedavisi  daha çok emek, zaman, zahmet ve maliyet gerektirmesidir.

Tüp bebek tedavisinde de  başarı, aşılama da olduğu gibi anne adayının yaşına ve yumurtalıklardaki yumurtaların sayısına ve spermin kalitesi ile ilgilidir. Aşılamadan farklı olarak tüplerin açık olma zorunluluğu yoktur. Rahim içinde ve duvarlarında da sorun olmamalı hormonal sorun varsa tedaviye başlanmadan önce giderilmelidir.

Tüp Bebek tedavisi kişiye özeldir.  Gerek tedavi için uygulanacak ilaçlar, hangi tedavi protokolunun uygun oldugu , ilaçların dozu, embriyo transferinin kaçıncı gün yapılacağı kişiden kişiye değişiklik gösterir.  Bu nedenle hasta çok iyi dinlenmeli, muayene edilmeli, değerlendirilmelidir.

Diğer deyişle tüp bebek uzmanı, hastasını iyi okumalı, dersine iyi çalışmalıdır.

Bizler, tüp bebek tedavisine başlamadan önce anne ve baba adayını tüm yönleriyle değerlendiriyor, tedavi başarısını olumsuz etkieyecek tüm faktörleri baştan araştırıyor, tedaviye başladıktan sonra ya da bitiminde hastamızın karşısına geçip birde bu testi yapalım bir de şu incelemeyi yapalım dememeyi tercih ediyoruz. Biliyoruz ki tüp bebek süreci  zahmetli strssli yıpratıcı bir süreçtir. Hastamız gereken tüm incelemelerin yapıldığını bilirse, gerekli tüm bilgilendirilmeler kendisi sormadan yapılırsa kendisini daha güvende hisseder. Bu durum mutlaka stressi azaltacak tedavide başarıyı olumlu etkileyecektir.

Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlar, dozları nasıl belirlenir?

• Tedavi de tek bir uygulama ( protokol) , standart bir ilaç dozu yoktur.  Bunların belirlenmesinde aşağıdaki faktörler belirleyicidir;
• anne adayının yaşı,
• kilosu,
• kaç yıldır evli olduğu,
• önceden gebeliklerinin olup olmaması,
• önceden gördüğü tedaviler, ilaç dozları
• geçirdiği ameliyatlar, küretajlar,
• mevcut hastalıkları,
• ailede erken menopoz olup olmaması,
• ailede genetik hastalıklar,
• adet düzeni
• yumurtalıkların durumu,
• hormonal sorunlar,
• rahimdeki sorunlar,
• tüylenme artışı, ciltte yağlanma mevcudiyeti,
• çiftin zaman yada ekonomik sorunlarının olup olmaması,
• erkeğe ait sperm sayısı, hareketliliği, yapısı
• hekimin deneyimi

Tüp Bebek Tedavisi Ekip İşidir!

• Bu ekipte anne adayı, baba adayı, hekim, embriyologlar, tüp bebek hemşireleri ve hasta danışmanları, psikologlar yer alır.  Umutlar kırılmadan, büyük beklentiye girmeden, karamsarlığa düşmeden sabırla ilerlemek gerekir.  Bu, kolay bir iş değildir.
• Özellikle türk toplum ve aile yapısı, çocuk sahibi olma konusunda bilmeden, istemeden çiftlere psikolojik baskı yapmaktadır. Özellikle büyükler  ve yakın çevre çiftin özel yaşamına çok ilgilidir.
• “Ne zaman çocuğunuz olacak?, torunumu ne zaman kucağıma alacağım?,  artık çocuk yapma zamanınız geldi!, yoksa bir sorun mu var?, sorun kimde?” tarzında sorular,  çiftte büyük streslere neden olmaktadır. Kesinlikle çok yanlış bununda ötesinde zararlıdır.
• Bebek isteyen çiftler “özellikle beyler” aileleri ile,  arkadaşları ile herşeyi paylaşmamalı, bu konuda eşler birbirinin karar ve düşüncesine saygı göstermelidir.
• Tedavinin doğru eksiksiz  tam ve zamanında yapılması bizler için oldukça önemlidir. Tedaviyi olumsuz etkileyecek bedensel ve ruhsal sorunların ortadan kaldırılması hedeflenmektedir.
• Tedavide kullanılan ilaçları eşler kendileri uyguladıkları için ilaçların dozu uygulama şekli zamanı tekrar tekrar anlatılmaktadır.  Bitmekte olan ilaç tıbbı malzeme yada uygulama ile ilgili kuşku anlaşılmama durumu varsa hastaneden ayrılmadan sorunlar mutlaka çözülmelidir.

Tüp Bebek tedavisinin aşamaları:

Tedavi protokollerindeki farklılıklar ilaç dozlarındaki değişkenliklere rağmen temel olarak  tüp bebek tedavisi aşağıdaki aşamalardan oluşur;

1.aşama:  çiftin değerlendirilmesi ve tedavinin belirlenmesi

• Tüp bebek tedavisi herkes için farklıdır. Kişiye özel ilaç dozları ve tedavi yaklaşımları vardır.

2.aşama:  Tüp Bebek Tedavisinde Yumurta Gelişimi

• Normalde bir bayanda her ay 1 yumurta gelişir.
• Bu aşamada kullanılan hap iğne gibi tedavilerle birden fazla sayıda yumurta temini hedeflenir.
• Yumurta sayısı cok azalmış hastalarda bu aşama kimi zaman uygulanmadan tek bir yumurtanın ilaçsız gelişmesi izlenir ve yumurta toplanır . Bu tedavi türüne Naturel Siklus adı verilir.
• Yumurtalıkların uyarılmasındaki amaç elde edilebildiği kadar fazla yumurtanın elde edilmesidir. Tüp bebek tedavisinde farklı ilaç şemaları kullanılmakla birlikte genelde bu şemalar birbirine benzerdir.
• Âdetin başlangıcında ilk 3 gün içinde ,sabah saatlerinde  tüp bebek merkezinde ultrasonografi (USG) incelemesi ve kan ölçümü yapılır.
• Tedaviye başlamak için;
• Kan estradiol düzeyi 60 pg/ml’in altında olmalı,
• rahim içi kalınlık 5 mm’nin altında olmalı,
• her iki yumurtalıkta çapı 10 mm’den büyük follikülün olmaması gereklidir.

Uygulanan protokoller:

a)Kısa ( Antagonist ) Protokol:

yumurtaların uyarılması-> yumurtalık kontrolü sağlanması -> olgunlaştırma-> toplama-> döllenme -> transfer

Uygun şartlar oluşmuş ise günlük yumurta gelirtirici ilaçlara (Gonal-F, Puregon, Merional, Menogon, Menapur veya Fostimon) başlanır.  Cilt altına uygulanan bu  iğnelere adet kanamasının ikinci ya da üçüncü günü başlanılmakta ve iğne kullanım süresi ortalama 9-11 gün sürmektedir.

Tedavi altındaki bayana iğneleri kendi kendine yapması tüp bebek ekibi tarafından öğretilmektedir.

Aralıklı olarak  USG ile folliküllerin gelişimi takip edilir ve  kanda  hormon düzeylerine  bakılır.  Kontroller sabah saatlerinde yapılır. İlaç dozları hekim tarafından düzenlenir. Bir sonraki kontrolün ne zaman yapılacağı bilgisi aileye verilir. Bu kontrollere baba adayı katılmayabilir.

b) Uzun ( Agonist) Protokol:

yumurtalık kontrolü sağlanması -> yumurtaların uyarılması-> olgunlaştırma-> toplama-> döllenme -> transfer

Bu protokolde  agonist enjeksiyonuna (Lucrin vb.) adetin 21. gunu başlanır. Sonraki adetın başlamasından sonra yumurta geliştirici tedavi başlanır. Bu süreçte de Lucrin tedavisine  devam edilir..

c)Flare up protokol

Daha çok yumurta sayısı azalmış diğer protokollere yanıt vermeyen hastalarda tercih edilir.

d)Naturel Siklus- Modifiye natürel siklus:

Bu protokolde hedef az sayıda ancak daha kaliteli yumurta elde etmektir.  yumurta sayısı azalmış diğer protokollere yanıt vermeyen hastalarda tercih edilir.

3. aşama  Gelişen yumurtaların kendiliğinden çatlamasının önlenmesi

• Yumurtaların büyümesi esnasında korkulan konu daha toplayamadan yumurtaların çatlayıp gitmesidir.  Bu nedenle 2. bir ilaçta tedaviye çoğu zaman eklenir.
• Kısa protokokol (antagonist protokolü)  başlanmışsa yumurta kisti çapı 11 mm’e ulaşınca .  antagonist ilaç (Cetrotide veya Orgalutron)  tedaviye eklenir. Bu ilaçlara da diğer ilaçlar gibi günlük devam etmek gerekir. İlaç biterse doktora danışmadan bırakılmamalıdır .
• Antogonist ilaçlar genellikle 12:00 -14:00 saatleri arasında  yumurta geliştirici ilaçlar 16:00- 18:00 saatleri arasında uygulanmalıdır

4.aşama   Yumurtaların olgunlaştırılması

• Her iki yumurtalıkta 3’ten fazla follikül 17 mm ve üstü çapına ulaşmış ise olgunlaştırıcı son bir iğne olan hCG hormonu yapılır (pregnyl ya da ovitrelle).
• Bu iğne yapılacağı gün doktor tarafından aksi söylenmemişse antagonist ilaç( Cetrotide, orgalutran) yapılmalıdır, yumurta geliştirici iğne (Gonal-F, Puregon, Merional, Menogon, Menapur veya Fostimon)  yapılmamalıdır.  Bu iğnenin yapılış saatinden 36 saat sonra yumurtaların toplanması planlanır. Bu iğnenin belirtilen saatte yapılması / yaptırılmasına özen gösterilmelidir. Yaptırma saatinde esneklik bulunmamaktadır.
• !! Bazı hastalarda DUAL TRİGGER denilen farklı uygulamalar,   34. 35. saatlerde yumurta toplama işlemleri yapılabilir. Esas olan size anlatılanlardır.

5. Tüp Bebek Tedavisinde Yumurta Toplama işlemi

• Olgunlaştırma  iğnesinin( ovitrelle, pregnyl) yapılmasından 36 saat sonra (genellikle sabah) yumurta toplama işlemi yapılır.
• Yumurtaların toplanması için anne adayı hastaneye aç gelmelidir (4 saat bir şey içmeden ve 6 saat bir şey yemeden).
• Yumurta toplama günü, eğer TESE ya da mikro  TESE gibi cerrahi işlemler ile sperm elde edilmeyecek ise baba adayının aç olması gerekmemektedir.
• Yumurta toplama günü baba adayından meni örneği alınarak dölleme işlemi için sperm hücresi elde edilecektir.
• Bu amaçla baba adayının 2  – 3 günlük cinsel perhize ihtiyacı olacaktır.
• Yumurta toplama işlemi yaklaşık 20-30 dakika süren bir işlemdir.
• Genel anestezi veya lokal anestezi kullanılarak yapılabilir.
• İşlem  vajinanın temizlenmesi ile başlar.
• Alttan yapılan USG probuna eklenmiş olan küçük bir iğne ile yumurtalığa girilir ve yumurtalar tek tek toplanır.
• Toplanan yumurtalar hiç bekletilmeden tüp bebek laboratuvarındaki embriyologa verilir.
• İşlem bittikten sonra kanama kontrolü yapılır.
• 1-2 saat dinlenmeden sonra hasta evine gönderilir.
• Genel anestezi alınmış ise 2-3 saat sonra  sıvı gıdalara başlanır.
• Gıda kısıtlaması yoktur.
• Duş alınabilinir.  Cinsel ilişki olmamalıdır.
• İşlem sonrası  aşırı vajinal kanama, idrar yapamama, titreme, ateş, karında aşırı şişlik, gaz çıkaramama, bulantı kusma, karında aşırı geçmeyen ağrı, çarpınıt, soğuk terleme, fenalaşma  gibi durumlarda doktorunuza haber vermelisiniz.
• Toplama işleminden ortalama 36 saat önce son bir iğne yapılması gerekir. Bu iğnenin zamanında yapılması önem taşır.
• Yumurta toplama esnasında yumurtaların üzeri kumulus  adı verilen bir manto ile kaplıdır.
• Embriyologlar yumurta işlemi esnasında üzeri manto ile kaplı yumurta sayısını bizlerle paylaşır.
• İşlem bittikten 2 saat sonra bu manto tabakası soyulur ve kaliteli yumurta sayısı o zaman belli olur.
• Diğer bir değişle toplanan yumurtaların tümü kaliteli olmayabilir. Bu üzerindeki kabuğun temizlenmesi sonrası belirlenebilir .

5. aşama Yumurta ve Sperm hücresinin birleştirilmesi

• Mikroskop altında ya kendiliğinden (IVF) ya da embriyolog tarafından ( ICSI) bu hücreler birleştirilir.  İşlem başarılı geçerse EMBRİYO oluşur.
• Toplanmış yumurtalar   6 saat içerisinde baba adayından  alınan spermler ile döllenir.
• Dölleme işlemi mikroskop altında yapılır.
• Sperm hücrelerinin durumuna göre ya klasik inseminasyon ya da mikroenjeksiyon ile dölleme işlemi gerçekleştirilir.
• Son yıllarda yapısal olarak en düzgün ve sağlıklı sperm hücrelerini seçmek için, IMSI olarak tanımlanan ve sperm hücrelerini 6000 kez büyüterek seçen dölleme tekniği geliştirilmiştir.
• Mikroenjeksiyon tekniğinde Yumurtanın içerisine sperm çok ince bir iğne ile bırakılır.

6. aşama  Embriyoların laboratuvar koşullarında büyütülmesi

• Embriyolar koşullarına göre belli bir süre laboratuvarda büyütülürler. Belli bir olgunluğa erişmeleri durumunda anne rahmine yerleşmeleri gerekir. Bazı koşullarda anne vücudu buna hazır değilse embriyolar dondurulur 1 -2  ay sonra yerleştirme ( transfer ) işlemi yapılır.
• Dölleme işleminden bir gün sonra yumurtalar kontrol edilir ve döllenip döllenmediklerine bakılır. Bu aşamada laboratuar ekibi aileyi arayarak kaç yumurtanın döllendiği ve transferin hangi gün gerçekleştirileceği bilgisini verirler.
• Embriyolar laboratuarda inkübatör adı verilen cihazlarda saklanır ve gelişimleri takip edilir.
• Bu süreç 3-5 günlük bir periyodu kapsar

7. aşama Embriyo transferi ( Anne Rahmine yerleştirme)

• Ağrısız bir işlemdir. Ultrason yardımıyla bebek (ler)  anne rahmine yerleştirlir. Zor yanı idrara sıkışık olmak gerekir. İdrar torbası dolu iken bir hemşire ya da doktor ultrason ile karnınıza bastıracaktır. Genel olarak embriyo transferi yumurta toplamadan 3 ya da 5 gün sonra yapılır. Anne adayının durumuna göre 1 ya da 2 adet embriyo plastik bir katater ile rahme yerleştirilir. Görüldüğü üzere tüp bebek tedavisinde yumurta bir iğne ile yumurtalıklardan alınır ve plastik bir katater ile anne rahmine yerleştirilir. Kanalların ( tüplerin) olması olmaması açık olması önemli değildir.  Kanalların içi sıvı  dolu ise buna hidrosalpenks denilir.  Bu rahmin içine sıvı akısına sebep olarak tüp bebek başarısını azaltır.
• Döllenmenin 3. gününde veya uygun embriyo durumunda embriyolar  5. gününde rahime bırakılır.
• Toplama gibi genel anestezi veya lokal anestezi gerektirmez.
• Embriyo transferi için ailenin çağrıldığı gün, çift  hastanede 3–4 saat zaman geçirecektir.
• O gün içerisinde transferin mutlak suretle yapılması gereken belirli bir zaman dilimi bulunmamaktadır.
• Transfer öncesinde anne adayının bir miktar idrarının olması yeterlidir
• Çok önemli bir işlemdir. Embriyolar çok özel bir katater içine yüklenir. Bu kataterin rahim ağzından geçerek rahim içerisine yerleştirilmesi çok özenle yapılmalıdır.
• Embriyonun rahime yerleştirilmesi deneyimli bir doktor tarafından yapılmalıdır.
• Embriyonun rahim içerisine yerleştirilmesi mutlaka USG eşliğinde yapılmalıdır.
• İşlem sonrası dinlenmeye gerek yoktur.
• Transferden sonra anne adayı yatağına alınır ve burada 1 saatlik dinlenme sonrası taburcu edilir.
• Yürümenin, öksürmenin, arabaya ya da uçağa binmenin, tuvalette ıkınmanın, gülmenin, ağır bir nesne kaldırmanın, merdiven çıkmanın bebeklerin tutunması üzerine herhangi olumsuz bir etkisi yoktur.
• O nedenle aile dilerse şehir içindeki ya da dışındaki evlerine aynı gün içerisinde seyahat edebilirler.
• Taburcu olurken hastaneden ayrılmadan önce merkez görevlilerinden mutlaka yapılan tedavinin tıbbi özetini, mümkünse transfer edilen embriyoların resimlerini, kullanacağınız ilaçların kullanım şemalarını ve merkezin irtibat telefonlarını alınız. 

8. Embriyoların Dondurulması:

• Anne vücudu gebeliğe hazır değilse ya da fazla sayı da embriyo elde edilmişse embriyolar donduralarak saklanabilir. Bu şekilde uzun yıllar sorunsuz olarak embriyolar saklanabilir
• Embriyo dondurma:
• Bazı tedavi denemelerinde transfer edilmek üzere seçilen embriyoların dışında, geride az ya da çok sayıda embriyo kalabilmektedir. Bu geride kalan embriyolar eğer uygun kalite ve morfolojik özelliklere sahip iseler, dondurulup saklanarak ileride tekrar bir gebelik şansı için kullanılabilirler.
• Embriyo dondurmanın birçok avantajı vardır. Taze tüp bebek uygulamasında gebe kalınamaz ise yumurtalıkları tekrar uyarmadan bazı basit ilaçlar kullanarak tekrar gebelik şansı sağlanabilir. Çoğul gebelik oranı azalır Geride kalan her embriyo dondurmak için uygun olmayabilir.
• Ayrıca bir tedavi denemesinde embriyo dondurulamıyor olunması, o tedavi denemesi için herhangi bir olumsuzluğun göstergesi de değildir.
• Türkiye’deki yönetmeliklere göre embriyolar, dondurulduktan sonra 5 yıl saklanabilmektedir ve kullanılmadıkları süre içerisinde, her yıl embriyoların saklanmasının devamına onay vermek için aile merkeze ulaşarak imza vermek durumundadır.
• 5 yıl sonrasında anne-babanın birlikte onayları ile donmuş embriyolar imha edilir veya anne rahmine yerleştirilir.
• Bazı durumlarda ise yumurta toplama  ve döllenme işlemi sonrası son aşama olan embriyoların transfer işlemi gerçekleştirilmez. Elde edilen oluşan embriyoların tümü dondurulur. Buna TOTAL EMBRİYO FREEZİNG adı verilir.

**Rahim zarı transfer için hazır değilse ( rahim zarının ince olması , kavitede sıvı birikimi, myom , polip)

** 5. günde CGH denilen genetik inceleme yapılacaksa

**Tüplerde sıvı birikimi ( hidrosalpenks)

**Myomlar

**Anne adayı kemoterapi alacaksa

**Yumurtalıklar aşırı uyarılmış ise ( OHSS)

Böyle durumlarda hastanın gerekli tedavisinin bitmesi sonrası dondurulan embriyolar transfer edilir

Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlar:
Yumurta geliştirici ilaçlar: puregon, gonal F , menogon, menapur, fostimon, klomen, merional

Yumurtalık baskılayıcı ilaçlar: lucrin, cetrotide, orgalutran, nazal spreyler

Çatlatıcı / olgunlaştırma ilaçları: ovitrelle , pregnyl

Anne rahmine tutunmayı kolaylaştırıcı ilaçlar: crinone jel progestan  proluton proginex

Diğer ilaçlar:

Biesteron: yumurta rezervinin azaldığı durumlarda destek amaçlı verilebilir

Estrofem: rahim zarı kalınlaşmasına katkı sağlar

Cleaxan, Oksapar: tekrarlayan gebelik kaybı veya tekrarlayan tüp bebek başarısızlığında gerekli ise verilir

Dostinex: yumurtalıkların aşırı uyarılmasının önlenmesinde kullanılır

Atacand, Enapril: yumurtalıkların aşırı uyarılmasının önlenmesinde kullanılır

Vitaminler: destek tedavilerdir.

İLAÇLARIN KULLANIMINI, DOZUNU, UYGULAMA ŞEKLİNİ, HANGİ SAATTE ALMANIZ GEREKTİĞİNİ, NE KADAR SÜRE DEVAM EDECEĞİNİZİ MUTLAKA İYİCE ÖĞRENİNİZ. İLAÇLARIN EKSİK YANLIŞ KULLANIMI İLE ÇOK SIK KARŞI KARŞIYA KALIYORUZ!!!

İlaçların saklanması:

• İlaçlar buzdolabını yumurta konulan bölmesinde saklanmalıdır. İlaçların son kullanım tarihini mutlaka kontrol ediniz. Son kullanma tarihine kadar genellikle sorunsuz olarak buzdolabında saklayabilirsiniz.

Embriyo seçimi

• Rahim içerisine yerleştirilecek olan embriyo veya embriyoların seçimi laboratuvar ekibi, doktorunuz ve sizin olduğunuz bir görüşme ile belirlenir.
• Sizin gebe kalabilmenizi sağlayacak en iyi embriyo veya embriyolar seçilir.
• Uygun şartlar var ise dondurulacak olan embriyolar da belirlenir.

Rahim içerisine bırakılan embriyo sayısı:

• Pek çok Avrupa ülkesinde ve Avustralya’da bir hastaya transfer edilebilecek embriyo sayısını kısıtlayan yasal zorunluluklar mevcuttur.
• Ülkemizdede bu tür bir yasa yürürlüktedir. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı rahim içerisine bırakılan embriyoların sayısını denetlemekte ve bazı kurallar getirmektedir.
• 35 yaş altında 1. tüp bebek uygulamasında rahim içerisine en fazla 1 embriyo yerleştirilebilir. 2. uygulamada da 1 embriyo yerleştirilebilir. 2 kez tüp bebek başarısızlığı olur ise 2 embriyo yerleştirilebilir.
• 35 yaş üstünde ise en fazla 2 embriyo yerleştirilebilir.
• Tartışmaya gerek olmadan tüm merkezler bu kurala uymak durumundadırlar.

Embriyo yerleştirme sonrası ilaç tedavisi

• Embriyo yerleştirme sonrası gebelik testine kadar progesteron tedavisi verilir.
• Bu tedavi iğne şeklinde veya vajinaya uygulanan jel şeklinde olabilir.
• Bunun yanında iğne ve hap tedavileri de verilebilir.

Tüp Bebek Tedavisinde Hamilelik Belirtileri  –  Gebelik testi –  Gebelik Hesaplama:

• Embriyo transferinden 12 gün sonra kanda  B HCG adı verilen gebelik testine bakılır.
• Kasık bel agrısı uyku kali gögüslerde dolgunluk karında şişlik … Gebelik belirtisi de olabilir gelecek adetin işareti de.

KESİNLİKLE SÖYLENEN TARİHTEN ÖNCE GEBELİK TESTİ YAPILMAMALIDIR.

• Bu bekleme döneminde ortaya çıkabilecek karın şişkinliği, nefes darlığı, şiddetli kasık ağrısı, bulantı – kusma, ateş, vajinal kanama gibi problemlerde merkez aranmalı ve bilgi alınmalıdır.
• Bu dönemde oluşabilecek hafif şiddetteki ağrılar için doktorunuzun önereceği ağrı kesiciler kullanılabilir.

Aşırı yumurta uyarılması durumu

• Yumurtalıklar aşırı uyarıldığında yumurtalıklardan karın boşluğuna sıvı sızması olur ve karın şişmesi, bulantı-kusma, yemek yiyememe, nefes almada güçlük, aşırı kilo alma, idrar yapamama gibi durumlar gelişebilir.
• Bu durumda mutlaka doktorunuza başvurunuz. Gerekli durumlularda hastaneye yatmak gerekebilir. Bazı durularda karın boşluğundan sıvı alınması gerekebilir.
• Bazı durumlarda toplanan tüm yumurtalar sperm ile birleştirilerek tamamı dondurulur. Aşırı uyarılma sorunu ortadan kalkınca 1-2 ay sonra embriyo transferi gerçekleştirilebilir. Çünkü aşırılma uyarılma söz konusu oldu ise oluşan bir gebelik tabloyu daha da olumsuzlaştırabilir.

Tüp bebek  tedavisinde cinsel ilişki:

• Transferden sonraki günlerde  cinsel birlikteliğe engel bir durum yoktur.
• Ancak anne adayı huzursuz ise gebelik testine dek birliktelik olmayabilir.

Tüp bebek tedavisinde akıntı, tüp bebek tedavisinde kanama:

• Transfer işlemi sonrası hafif kanlı akıntı olabilir.  İşlem sonrası progesteron içeren jel verilmişse  gri kahverengi parça parça akıntı görülebilir.  Ayrıca embriyonun rahme tutunması esnasında da pembe akıntı, kahverengi akıntı olabilir. Normaldir.
• Yogun kanama, Kıpkırmızı kanama olması halinde tedavi gördüğünüz merkeze bilgi veriniz.
• Gebelik testine yakın günlerde adet kanaması başlarsa üzülmeyiniz. Panik yapmaynız. Olumlu olma olasılığı kadar olumsuzlukta karşımıza çıkabilir. Karamsar olmaynız. Bunun için acilen hastaneye başvurmanıza gerek yoktur.
• Tabi ki olumsuz sonuçta  doktorunuzla mutlaka görüşmeniz gerektiğini  unutmayınız. Olumsuz da olsa nedenler ve neler yapılabileceği konusunda bilgi almalısınız.

Tüp bebek tedavisinde beslenme  

• Tüp bebek tedavisinde alkol, ,tüp bebek tedavisinde sigara: ilk öneri günde en az 2-3 litre olmak üzere bol sıvı tüketmek.
• Su tüketimi öncelikli olup kimyasal madde içermeyen sıvı gıdalarda tüketilebilir. Bitki çayları, maden suyu, ayran, süt, limonata, taze sıkılmış meyve suları uygun iken  kimyasal madde içeren içecekler, kola fanta hazır meyve suları, alkollu içecekler tercih edilmez .
• Çay ve kahvenin aşırı tüketilmemesi iyi olacaktır. 1-2 bardak kahve ( türk veya nescafe) 3-4 bardak acık cay tuketılebilir.  Ihlamur, papatya cayları zararsız iken, aşırı adaçayı ve naneli çaylar tercih edilmez.
• Protein ağırlıklı beslenme tercih edilmelidir. Omega 3 kaynağı olması nedeniyle haftada 1-2 kez balık tüketilmesi uygundur. Balık özellikle bugulama ve ızgara olarak tüketilirse daha iyi olur.
• Bunun dışında süt ve süt ürünleri, dönüşümlü olarak kırmızı et ve beyaz et tüketimi de ihmal edilmemelidir.
• C vitamini önemli olduğundan, bol sebze ve meyve tüketilmelidir. Kivi, ananas, muz faydalı meyvelerdir. Sebzelerin haşlama olarak tüketimi tercih edilmelidir. Kızartma şeklinde ürün tüketiminden kaçınılmalıdır.
• Folik asit önemli olduğundan hem folik asit tabletleri alınarak, hemde folik asitten zengin fındık, ceviz, badem, yeşil yapraklı sebzeler, baklagillerde yeterli miktarda tüketilerek yeterli folik asit desteği yapılmalıdır. Folik asit bebeğin anne karnında gelişimi içinde önemli olduğundan, gebe kalındıktan sonra da bir süre folik asit desteğine devam edilmesi uygundur.
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı gibi ek problemi olan hastalarında uygun diyetlerle beslenmeleri gerekmektedir
• Sigara kullanımını kesinlikle tavsip etmiyoruz. Gerçekten yumurta kalitesine son derece olumsuz etkisi söz konusu. İdeali tedaviye başlanmadan sigara sorunun çözülmesi.  Sigaralı ortamlarda daha bulunulmaması tercih edilmelidir.
• Alkol sosyal tüketimin ispatlanmış bir zararı yok. Ayda 1-2 kadeh şarap, bira isteniyorsa tüketilebilir.

Tüp Bebek Tedavisinde beslenme nasıl olmalı  Tüp Bebek tedavisinde  ne yemeli? Kilo fazlalıgı olan hastalar diyet ve  kilo verme planlarını tedaviye baslamadan once yapmalı?

• Yumurtaların gelişmeye büyümeye basladıgı ilaçların uygulandıgı donemde diyet ve kilo vermeye calısmak dogru bır yaklasım değildir.
• Ancak bu donemde de saglıklı ve dengelı beslenmek önemlidir.
• Sabah  Kahvaltı çok önemli.. Hafif olmak kosulu ile mutlaka yapılmalıdır. ( 1 yumurta, 1 dilim peynir domates salatalık biber gibi)
• Her sabah 8-10 dakika egzersiz metabolizmayı hızlandırır.  Gereksiz kilo artışını önler.
• Günde 1 kez yarım saat egzersiz yerine 3 kez 10 ar dakikalık egzersiz daha faydalıdır.
• Ilık –soğuk su ile duş kalori kaybını arttırır . önerilir.
• Yağlı gıdaların tüketimi olabildiğince azaltılmalıdır.
• Lifli gıda tuketimi tercih edilmelidir.  Çok pişirilmiş gıdalar yerine az pişirilmiş, çiğ sebzeler tercih edilmelidir.
• Pilav olarak bulgur pilavı tercih edilmelidir.
• Günde 2 litre su tüketilmelidir
• Yeşil çay,  tarçın,ıhlamur, papatya çayı  kan şekeri düzenlenmesinde faydalıdır. Aşırı adaçayı , nane tüketimi  önerilmez.
• Beyaz ekmek yerine tam tahıllı, tam buğdaylı, kepekli  ekmek tüketilmelidir.
• Günlük kilo takibi, kilo kontrolunuze fayda saglar.
• Düzenli diş fırcalamaönemli bir konudur.
• Acıktıgınızı dusundugunuz bırcok kez aslında vucudunuzun su isteği mevcuttur. Açlık hissinizde 1 bardak su içiniz.
• Günlük 30 dakika hızlı tempo yürüyüş. Yürüyüş esnasında nabzınız dakikada 120-140 olmalıdır.  kalbinizin hızı artmadan saatlerce yürüseniz pek katkı sağlamaz. Hedef nabız artışı olmalıdır. yürünen mesafe süre ikinci plandadır.

Aşırısı önerilmeyen gıdalar:

havuç          patates        pirinç          bal     karpuz         beyaz ekmek

tatlı mısır     muz            kuru üzüm   kola   Fanta         kuruyemişler

yağlı gıdalar     pasta kek kurabiye börek çörek…

ÖNERİLENLER

Et               balık            tavuk                   kurufasulye           barbunya

süt              yumurta      bulgur         portakal       yeşil mercimek

elma            yogurt         armut          çilek

Tüp bebek tedavisinde spor:

• Düzenli egzersiz ve uyku hem vücut sağlığı hem de psikolojik iyilik hali için faydalı olacaktır. Gebe kalındıktan sonra da düzenli günlük yürüyüşler deniz ve temiz havuzda yüzmek ideal egzersizler arasında yer alır.  Bu süreçte kesinlikle yatağa bağımlı hale gelmenizi istemiyoruz

Tüp bebek tedavisinde dış gebelik:

• Tüp bebek tedavisi sırasında embriyonun transfer edilmesinden sonra ki 12. Gün kanda gebelik testi yapılır.
• Bu durum her zaman % 100 sağlıklı gebelik olduğu anlamına gelmez. Kimi zaman dokotrunuz 48 saat ara ile kanda gebelik testinin tekrarını ister. Normalde BHCG denilen gebelik testinin ortalama 2 kat artması gerekir 48 saatte bir. Kimi zaman bu değer düşer ve bu duruma kimyasal gebelik adı verilir. Kimi zaman B HCG de artış olur ama 2 kat artış olmaz Bu duırumda boş gebelik ( unembrionik gebelik ) ve dış gebelik ( gebeliğin tüplerde oluşması) akla gelmelidir.  Kesin tanı için vajinal ultrason inceleme gerekir.
• Bizler  fetus anne rahimde olması gereken yerde tespit edilmeden ve kalp atımları izlenmeden  bu multlu haberin çevrenizle paylaşılmamasını öneriyoruz.
• Normal anne adaylarında dış gebelik olasılığı %1 civarındadır.
• Tüp bebek tedavileri sonrası dış gebelik biraz daha sık olup  %1-3 karşımıza çıkmaktadır.
• Ultrason ve kan testlerinde dış gebelik teşhis edilir ise uygun tedavi yöntemleri yapılmaya başlanır.
• Dış gebelikler kasıklarda ağrı ile belirti verir. Fakat tüp bebek uygulamalarında henüz belirtiler baş göstermeden kan testi ve ultrason muayeneleri takibinde dış gebelik belli olur. Tüp bebekte genelde dış gebelik belirtisi ilerleyen zamanlarda kendini belli eder.

Dış gebelik nasıl tedavi edilir?

• Bazı hastalarda sorun kendiliğinden yok olabilir ve takip etmek yeterli olur. Ancak bazı hastalarda ilaç tedavisi ya da ameliyata ihtiyaç duyulabilir. Dış gebelik ameliyatları daha çok laporoskopi yöntemi ( kapalı yöntem) ile yapılır.

Dış gebelik olan kişilerde yeniden tüp bebek uygulanabilir mi?

• Hastanın birkaç ay dinlenmesi sonrasında tüp bebek yeniden denenebilir. Dış gebelikten dolayı gerçekleşen ameliyatlarda tüplerin alınması gebelik şansını azaltan bir faktör değildir. Yumurtalık kanallarının eksikliği tüp bebek tedavisi için engel değildir.

Hangi hastalarda tüp bebek tedavisinden sonra dış gebelik riski daha fazladır?

• Daha evvel dış gebelik olan kadınlarda
• Pelvik iltihap geçirmiş kadınlarda
• Tüpleri tıkalı ya da hasarlı olan kadınlarda

Tüp bebek tedavisinde dikkat edilmesi gerekenler:

• *Gereksiz stresten uzak durma
• *Herseyi herkesle paylaşmama
• *Düzenli sağlıklı yaşam
• *Sigaradan uzak durma
• *Tedaviyi anlama, düzenli uygulama

Tüp bebek tedavisinin  yan etkileri, zararları, zorlukları:

• Tüp bebek Tedavisinin sağlık üzerine kalıcı bir etkisi yoktur.
• Tedavinin en büyük olumsuzluğu gebe kalamama sorunu yaşayan hastanın tedavinin başlaması ile gebe kalamama korkusunun artması ve bunun anksiyete stress  depresyon gibi ruhsal sorunlara neden olmasıdır.
• Yaşanan bu durum hem genel sağlığı hemde tüp bebek başarısını olumsuz etkilemektedir.
• Yapılan iğne tedavileri ultrason kontrolleri yumurta toplama transfer işlemi mutlaka zahmetli bir süreçtir.
• Harcanan zaman emek para ve en önemlisi umutlar cok değerlidir ancak bunlar herseyde değildir.
• Gebeliğin oluşması şüphesiz hepimizi hastalar kadar çok mutlu eder ancak istenilen sonucunda alınmaması durumunda hersey bitmiş değildir.
• Hiç birşey tedavi öncesinden daha kötü değildir.
• Tabi ki harcanan zaman ve para önemlidir. Ama yerine bir şekilde konabilir. Telafisi mümkündür.
• Bunları düşünerek yaşama küsmek depresyona girmek ve sağlığın kaybolmasının telafisi mümkün değildir.
• Tedavi sürecinde büyüklerin çevrenin büyük baskısı olması nedeniyle tedavinin herkesle paylaşılmaması daha doğru olacaktır.
• İstenilen sonuç elde edilmediğinde hastaların düşündüklerinden biri de yakın çevresine nasıl açıklama yapacağıdır.
• Aslında bu konu çiftin özelidir. Kimseyi ilgilendirmez. Yakın çevre büyüklerin üzüntüsünün en büyük nedeni de hastanın üzülmesidir. 
• Bu kısır döngüye girmemek için tedavinin çok dillendirilip paylaşılmaması daha doğrudur.
• Diğer yandan ilaçlara bağlı vücutta nadiren değişiklikler olabilir.
• Bunlar şişkinlik sivilcelenme ödem ve nadiren alerjik durumlardır.
• Daha da nadir olarak ilacın dozuna bağlı olarak yumurtalıkların fazla uyarılması – karında sıvı birikmesi ( OHSS ) durumu karşımıza çıkabilir.
• Eski zamanlarda yaşamı tehdit edebilen bu durum embriyo dondurma tekniklerinin ilerlemesi ile günümüzde çok nadir olarak ciddi boyutlara ulaşmaktadır.
• Hafif düzeyde yumurtalıkların aşırı uyarılması ozellıklle polikistik over hastalarında beklenen bir durumdur.

Tüp bebek tedavisinin başarı başarısız oranı:

Bu oranlar yumurta kalitesi sperm sayısına kalitesine kadının yaşına tüp bebek merkezinin laboratuvarına göre değişiklik gösterir.

Tüp bebek tedavisinde başarıyı etkileyen durumlar:

• Çiftin özellikleri
• Uygulanan tedavi
• Laboratuvarın durumu
• Başarı da en önemli unsur çiftin özellikleridir.
• Anne adayının yaşı
• yumurtalıklarının durumu
• hormonal sorunları
• rahimde var olan sorunlar
• erkekte sperm sayısı ve yapısal durumu ilk akla gelenlerdir.
• Bunların içinde en ön plana Anne adayının yaşı çıkmaktadır.
• 35 yaş sonrası yumurta kalitesi bozulmaya başlar.
• 40 lı yaşlar sonrası tüp bebek başarısı düşme belirginleşir. Ancak  istisnalar olabilir.

Tüp bebek tedavisi fiyatları  :

• Ülkemiz dünya standartlarında kaliteli hizmet veren merkezlere sahiptir.
• Yurtdısına göre tedavi cok daha ucuzdur.
• Maaliyet 2 kısımdan oluşur; merkeze ödenen ücret ve ilaç ücreti
• Merkezden merkeze maliyetler farklılık göstermektedir.
• Hastalar SGK anlaşmalı merkezleri tercih edebilmektedir.
• Ne var ki talep edilen fark ücretleri nedeni ile çoğu zaman SGK nın ücrete büyük bir katkısı olmamaktadır.

Tüp bebek tedavisinin süresi:

• Kısa protokolde tedavi 10 -15 gün sürer
• Naturel siklus tedavilerinde ya da 40 yaş üzerinde tedavi 10 günden kısa sürebilir.
• Polikistik over hastalığında 20 güne kadar uzayabilir.
• Uzun protokolde tedaviye önceki adetin 21. günü başlanır adetle yumurta geliştirici ilaçlara  başlanır
• Toplamda 20-25 gün kadar sürer
• Embriyo havuzu yapılan hastalarda tedavi 3-4 ay sürebilir.

Tüp bebek tedavisinin şartları:

• Resmi nikah birinci koşuldur. Bundan sonra sağlık koşulları önem taşır.
• Bulasıcı hastalıkların varlığı (AIDS gibi )  tedavi için engel olusturabilir
• Tüp bebek yönteminin faydalı olmayacağı saptanan hastalara tedavi başlanmamalıdır.

Tüp bebek tedavisi için gerekli belgeler testler:

• Evlilik cüzdanı
• Birer tane  vesikalık fotograf
• Nüfus cüzdanları
• Kadın için gerekli testler:  hbsaj, antihbs, anti hıv1-2, antihcv , hemogram
• Erkek için gerekli testler:  hbsaj, antihbs, anti hıv1-2 antihcv 

Tüp bebek tedavisinde sigara:

• Sigara mümkünse tedaviden aylar önce birakılmalıdır.
• Hem yumurta hem de sperm üzerine olumsuz etkileri gösterilmiştir.
• Özellikle 40 yas üzeri ya da erken menopoz riski olan hastlarda sigara son derece zararlıdır.

Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlar:

5 grup ilaç kullanılır:

1. Yumurta geliştirici ilaçlar: GonalF, puregon menogon menopur fostimon femara klomen senophen elonva

2. Yumurta çatlamasını önleyici ilaçlar: Lucrin, Orgalutran, Cetrotide

3. Yumurta olgunlaştırıcı ilaçlar: Pregnyl , Ovitrelle, Decapeptyl

4. Transfer sonrası ilaçlar: Crinonejel progestan proluton progynex aspirin cleaxan oxapar

5.Vitaminler: Folik asit , muıltivitamin, Vitamin D , omega 3

 
Tüp bebek tedavisinde ikinci deneme:

• İlk denemede gebelik elde edilmemiş ya da  devam etmemiş ise tekrar deneme yapmadan once doktorunuzla ilk deneme hakkında gorusmenız gereklidir.
• Nedenleri arastırılmalı aynı durumla tekrar karsılasmamak ıcın gerekli tedbirler alınarak  ikinci denemeye baslanmalıdır. İlk denemedeki olumsuzluklar asla stres ve uzuntuye neden olmamalıdır. Bu basarıyı olumsuz etkiler.

Tüp bebek tedavisinden sonra adet görme:

• Normal yogunlukta kanama baslarsa adet seklinde ise gebelik olusmadıgı anlamına gelir.

Tüp Bebek Tedavisi sonrası lekelenme kanama:

• Gerek yumurta toplama gerekse transfer işlemi sonrası hafif lekelenme seklinde kanamalar görülebilir.
• Tüp bebek tedavisine ne zaman başlanır, adetin kaçıncı  günü başlanır:
• Adetin ilk 3 günü içinde ultrason degerlendirme sonrası yumurta gelistirici ilaçlara baslanmalıdır.

Tüp bebek tedavisinde ananas:

• Aşırıya kaçmamak koşulu ile ananas tüketilmesinin tedavi üzerinde olumsuz bir etkisi yoktur.

Tüp bebek tedavisinde yumurtalar kaçıncı gün toplanır:

• Normal koşullarda tedaviye basşadıktan 7-12 gün sonra yumurta toplama işlemi gerçekleşir.  Yumurta sayısı az olan hastalarda bu sure kısalırken polikistik overli hastalarda bu sure daha uzun olabilir.

Tüp bebek tedavisinde lazer epilasyon, ağda :

• Tedavisi esnasında genital bölgeye lezer epilasyon onerılmez. Öncesi yapılabilir. Gebelik testine kadar yapılmamalıdır
• Genital bölge dısında lazer epilasyon agda makyaj zararlı degildir.

Tüp bebek tedavisinde idrar yolu enfeksiyonu:

• Tedavi öncesi idrar yolu ve vajinal enfeksiyonlar tedavi edilmelidir.
• Bu durumlar tedavi basarısını azaltır
• İdrarda yanma koku vajınal  akıntı sorunları varsa tedavi oncesi doktorunuza mutlaka bilgi veriniz.

Tüp bebek tedavisi nasıl oluyor?

• Bebek isteyen çift birlikte degerlendirilir
• Sorun belirlenir
• Yumurta geliştirici ilaclar baslanır
• yumurtalar belli olgunluga erisince  anestezi ile vajinal bolgeden iğne ile yumurtalar toplanır
• yumurta ve sperm laboratuvarda mikroskop altında birleştirilir
• 3 ya da 5 gun  buyuyen embriyolar anne rahmine yerlestirilir.
• 10-14 gun sonra gebelik testi yapılır.

Tüp bebek tedavisi olanlar:

• Stress yapmadan ilaçlarını düzenli kullanmalı söylenen tarihten erken gebelik  testi yaptırmamaları gerekir.
• tüp bebek tedavisi yumurta gelişimi:
• Yumurta  işlemi  ile toplanan yumurtaların uzerınde manto tabakası vardır. bu nedenle ilk basta hemen kalite hakkında bilgi edinemeyiz. yumurta  toplama işleminden 2 saat sonra yumurtaların üzerindeki manto soyulur ve kalitesi belli olur.
• Spermle birlsen yumurta EMBRİYO adını alır. Bu yapı bebegın ilk hucrelerıdır.
• Yumurta toplamadan 1 gun sonra kac yumurtanın dollenerek  embriyo haline geldigi kontrol edilir.

Tüp bebek tedavisi yumurta sayısı kaç olmalıdır?

En az 1 tane ideali 5-10 arasında olmasıdır. 15 in üzerinde olması pek tercih edilmez risk taşır.

Tüp bebek tedavisinde yumurta kalitesi:

• Tüp bebekte başarı açısından önemli 2 unsur yumurta sayısı ve kalitesidir.
• Bunların içinde öncelikli olan ise yumurta kalitesidir. ,
• Kullanılan ilaçların dozu arttıkça daha cok yumurta elde edilir.
• Ancak yumurtaların kalitesi azalır ve hastada bir takım yan etkiler daha cok gözükür.

Yumurta sayısı azalmıs erken menopoz riski olan 35 yaş üzeri hastalarda elde edilen yumurta sayısı genellike 5 in altın tüp bebek tedavisi yumurta rezervini azaltır mı?

• Tüp bebek tedavileri yumurta sayısını önemli oranda etkilemez. Tedavi yuzunden yumurtaların tukenmesı ve erken menopoz rıskı yoktur.

Tüp bebek tedavisinde yumurta büyüklüğü :

• Tedavinin başında oosit adı verilen hücreler 4 -5 mm büyüklüğe sahiptir. Yumurta geliştirici ilaçların kullanılması ile yumurtalar büyümeye başlar. 17-18 mm büyüklüğe gelince kan testi ile yumurtaların olgunlaşma durumu teyid edilir.  olgunlaşmayı tamamlamak için Ovitrelle ya da pregnyl adı verilen son bir  ilaç  yapılır. bu tedaviden ortalama 35-36 saat sonra yumurtaların toplanması gerekir.

Tüp bebek tedavisinde yumurta gelişmemesi:

• Adetin ilk günleri yumurta geliştirici ilaç tedavisine rağmen yumurtalar büyümeyebilir. Bu durum özellikle erken menopoz riski olan yumurta sayısı ciddi olarak azalmış hastalarda karşımıza çıkar.  u hastalarda adetlerin erken gelmesi ya da adet görememe gibi yakınmalar vardır.
• Böyle bir durumda ilaçlar kesilerek ” ilaçsız bir period” ta izlem yapılabilir. bu periodta yumurta kendiliğinden büyüme gösterebilir. Buna rağmen  yumurta gelişimi olmazsa sonraki ay başka bir tedavi ile yumurta gelişimi sağlanmaya çalışılır.

TÜP BEBEK TEDAVİSİNDE SPERMİN ÖNEMİ

• Tüp bebek tedavisinde başarının yarısı da sperme aittir.  Sperm sayısı  kadar hareketlilik oranı ve  yapısal olarak sorunlu spermlerin varlığı tüp bebek tedavisini etkiler.  Gebe kalamama nedeni kadına ait olsa dahi erkekte kaliteli spermin tedaviye olumlu etki edeceğini unutmamalı
• ** Sigara uyuşturucu alkol gibi kimyasallar başta olmak üzere kimyasallardan uzak olmalı
• ** Sağlıklı ve dengeli beslenmeli
• **Sıcak ortamlarda uzun süre kalmamalı
• **Stressten uzak bir yaşam tarzını benimsemelidir.
• Spermde sorun olan erkekler ise tüp bebek yaptıracak olsa dahi bir takım bitkisel tedavilerle sperm kaitesini artttırma yönünde çaba  harcamaları gerekir.
• Ne kadar kaliteli sperm var ise o kadar  yüksek bir tüp bebek başarısı  elde edilebilinir.
• Tüp bebek tedavisinde erkekten sperm nasıl ve ne zaman alınır :
• Kadından yumurta işlemi yapıldığı gün  erkeğin sperm vermesi gerekir.
• Bunun için merkezlerde duş imkanı da olan özel sperm verme odaları mevcuttur.
• Burada sabun krem gibi kimyasal madde kullanmadan sperm örneği mastürbasyon yöntemi ile alınır.
• Sertleşme sorunu olan erkeklerde ilaç tedavisi verilebilir. ya da  bir iğne  vasıtası ile direk testisten spermler alınabilir.
• Sperm verme için 2-7 günlük cinsel perhiz ideal dir. Yani 2 günden kısa , 7 günden fazla bir süre geçmeden sperm örneği verilmelidir.

Tüp bebek tedavisi sperm sayısı ve kalitesi:

• Tüp bebek tedavisinde başarının yarısı da sperme aittir.  Sperm sayısı  kadar hareketlilik oranı ve  yapısal olarak sorunlu spermlerin varlığı tüp bebek tedavisini etkiler.
• Tüp bebek tedavisinde sperm perhizi, sperm kaç günlük olmalı?
• Sperm verme için 2-7 günlük cinsel perhiz idealdir. Yani 2 günden kısa , 7 günden fazla bir süre geçmeden sperm örneği verilmelidir.

Embriyo havuzu tedavisi ( EMBRİYO POOLİNG):

• Yumurta sayısının ciddi olarak azaldığı hastalarda yumurtalar çok hızlı  gelişim gösterir.  Embriyonun tutunması için rahim zarının belli bir kalınlığa ve olgunluğa erişmesi için 10-14 gün gibi bir süre gereklidir.
• İşte birkaç gün içinde hızlı bir şekilde yumurta gelişimi olmuşsa oluşan embriyo rahim zarı hazır olmadığı için transfer edilemez. Bu durumda embriyo dondurulur . bu işlem 2-3 kez tekrarlanır . oluşan embriyolar dondurularak biriktirilir. Buna embriyo havuzu denilir.
• En son aşama da ağızdan bir ilaç verilerek rahim zarının kalınlaşması ve olgunlaşması sağlanır ve  sonra önceki aylarda oluşan ve dondurulan embriyolar transfer edilir.
•  

Op Dr Zeki SALAR Memorial Ataşehir Hast Kadın H Doğum ve tüp Bebek Merkezi, istanbul